درسنامه آموزشی شیمی (2) کلاس یازدهم رشته ریاضی و تجربی

پلی آمیدها

پلیمرهای طبیعی زیادی شناسایی شده است که در ساختار آنها اتم‌های $C$، $O$، $N$ و $H$ وجود دارد. مو، ناخن، پوست بدن ما همچنین شاخ حیوانات و پشم گوسفند نمونه‌ا‌ی از این پلیمرهای طبیعی هستند. در این دسته از پلیمرها گروه عاملی آمید در طول زنجیر کربنی تکرار شده است (شکل 15).

عامل آمیدی از واکنش اسید آلی با آمین به دست می‌آید. آمین، ترکیبی آلی است که در ساختار آنها اتم‌های $C$، $H$ و $N$ وجود دارد. متیل آمین، ساده‌ترین آمین است. وجود اتم نیتروژن، خواص شیمیایی و فیزیکی منحصر به فردی به آمین‌ها داده است (شکل 16). به‌طوری که بوی ماهی ناشی از آمین‌های موجود در آن است.

واکنش تولید پلی آمید شبیه به تولید پلی‌استر است با این تفاوت که به جای گروه عاملی الکل، گروه عاملی آمین با گروه کربوکسیل واکنش می‌دهد (شکل 17- الف).

با ادامۀ واکنش، گروه‌های آمیدی بیشتری تشکیل شده و سرانجام پلی آمید تولید می‌شود (شکل 17- ب).

پلی‌آمیدهای ساختگی را در صنایع پتروشیمی از واکنش دی‌آمین‌ها با دی‌اسیدها تولید می‌کنند. کِولار یکی از معروف‌ترین پلی آمید‌ها است. این پلیمر از فولاد هم جرم خود پنج برابر مقاوم‌تر است. از کولار در تهیهٔ تایر اتومبیل، قایق بادبانی، لباس‌های مخصوص مسابقهٔ موتورسواری و جلیقه‌های ضدگلوله استفاده می‌شود (شکل 18).